Άκανθα Πτέρνας

Η άκανθα πτέρνας είναι μια οστική εναπόθεση ασβεστίου, δηλαδή μια σκληρή προεξοχή, που σχηματίζεται στην κάτω επιφάνεια του πτερνιαίου οστού, εκεί όπου προσφύεται η πελματιαία απονεύρωση.

Συχνά συνυπάρχει με τη χρόνια πελματιαία απονευρωσίτιδα και περιγράφει την οστική αλλαγή που τη συνοδεύει. Στην πράξη, η πελματιαία απονευρωσίτιδα είναι συνήθως η πηγή του πόνου, ενώ η άκανθα είναι ένα εύρημα που μπορεί να υπάρχει και χωρίς συμπτώματα. Πολλοί ασθενείς εμφανίζουν άκανθα πτέρνας στην ακτινογραφία χωρίς κανένα σύμπτωμα.

Αντίθετα, η πελματιαία απονευρωσίτιδα μπορεί να είναι πολύ επώδυνη ακόμα και χωρίς ορατή άκανθα. Μετά την αποτελεσματική θεραπεία, η άκανθα συνήθως παραμένει στο οστό, αλλά παύει να προκαλεί ενόχληση.

Η χρόνια καταπόνηση της πελματιαίας απονεύρωσης οδηγεί σε μικροτραυματισμούς στο σημείο πρόσφυσής της και, με τον καιρό, μπορεί να συνοδευτεί από εναπόθεση ασβεστίου και σχηματισμό άκανθας. Οι κυριότεροι παράγοντες που συνδέονται με την πάθηση είναι:

• Ανατομικοί παράγοντες: Πλατυποδία ή υψηλή καμάρα, σφιχτή γαστροκνημία, ανισοσκελία.
• Ακατάλληλα υποδήματα: Παπούτσια χωρίς επαρκή υποστήριξη της καμάρας του ποδιού ή χωρίς απορρόφηση κραδασμών, όπως τα ψηλά τακούνια.
• Αυξημένο σωματικό βάρος: Η παχυσαρκία αυξάνει το φορτίο στην πελματιαία απονεύρωση και την πίεση στην κάτω επιφάνεια της πτέρνας.
• Αθλητική δραστηριότητα: Τρέξιμο σε σκληρές επιφάνειες, απότομη αύξηση έντασης προπόνησης, αθλήματα με συχνές αλλαγές κατεύθυνσης.
• Εργασία: Παρατεταμένη ορθοστασία ή βάδιση σε σκληρά δάπεδα (σερβιτόροι, εκπαιδευτικοί, επαγγελματίες υγείας).
• Ηλικία: Με την πάροδο του χρόνου, η ελαστικότητα της πελματιαίας απονεύρωσης μειώνεται, αυξάνοντας τον κίνδυνο ερεθισμού και άκανθας.

Συμπτώματα άκανθας πτέρνας

Τα συμπτώματα της άκανθας πτέρνας δεν οφείλονται συνήθως στην ίδια την προεξοχή, αλλά στον ερεθισμό των μαλακών ιστών γύρω από αυτήν. Το κλασικό σύμπτωμα είναι ένας οξύς πόνος στη φτέρνα, που συχνά περιγράφεται σαν «καρφίτσα» ή «καρφί» στο πέλμα. Τα κύρια συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Πόνος στη φτέρνα το πρωί: Ο πόνος εμφανίζεται έντονα στα πρώτα βήματα μετά το ξύπνημα ή μετά από παρατεταμένη καθιστή θέση (φαινόμενο «πρωινής δυσκαμψίας»).
• Πόνος κατά το βάδισμα, το τζόκινγκ ή το τρέξιμο: Ιδιαίτερα σε σκληρές επιφάνειες. Ο πόνος μπορεί να υποχωρεί μετά από λίγα λεπτά κίνησης και να επανέρχεται μετά από παρατεταμένη δραστηριότητα.
• Ευαισθησία στην ψηλάφηση της κάτω επιφάνειας της πτέρνας.
• Πρήξιμο ή αίσθημα θερμότητας στην περιοχή της φτέρνας, κυρίως σε φάσεις έξαρσης.
• Αλλαγή στον τρόπο βάδισης: Λόγω του πόνου, οι ασθενείς τείνουν να πατούν διαφορετικά το πόδι, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε επιπλέον προβλήματα στο γόνατο ή τη μέση.
• Αίσθημα σκληρότητας ή εξογκώματος στο κάτω μέρος της φτέρνας, σε ορισμένες χρόνιες περιπτώσεις.

Πότε χρειάζεται αξιολόγηση;

Αν ο πόνος στη φτέρνα επιμένει για περισσότερο από 4 εβδομάδες, εμφανίζεται και σε ηρεμία ή τη νύχτα, ή αν παρατηρήσετε έντονο πρήξιμο και ερυθρότητα, χρειάζεται αξιολόγηση από φυσικοθεραπευτή ή ορθοπεδικό.

Αν ο πόνος εντοπίζεται πίσω από τη φτέρνα και όχι κάτω από αυτήν, μπορεί να πρόκειται για ορογονοθυλακίτιδα πτέρνας ή τενοντίτιδα αχιλλείου.

Η διάγνωση της άκανθας πτέρνας γίνεται συνδυαστικά με:

• Κλινική εξέταση: Αξιολόγηση της ψηλάφησης, της κινητικότητας και της εμβιομηχανικής του ποδιού.
• Ακτινογραφία: Αναδεικνύει την οστική προεξοχή. Είναι σημαντικό να αποκλειστούν άλλες αιτίες πόνου (κάταγμα κοπώσεως, αρθρίτιδα κ.ά.). Η παρουσία άκανθας στην ακτινογραφία δεν σημαίνει ότι αυτή προκαλεί τον πόνο.
• Υπερηχογράφημα ή MRI: Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, για να εκτιμηθεί ο βαθμός ερεθισμού της πελματιαίας απονεύρωσης και η έκταση της βλάβης.

Η θεραπεία της άκανθας πτέρνας είναι στις περισσότερες περιπτώσεις συντηρητική. Μόνο ένα μικρό ποσοστό ασθενών, που δεν ανταποκρίνονται στη συντηρητική αγωγή, χρειάζεται χειρουργική επέμβαση. Ο στόχος είναι η μείωση του πόνου και του ερεθισμού, η αποκατάσταση της λειτουργικότητας του ποδιού και η πρόληψη υποτροπής.

Η φυσικοθεραπεία αποτελεί τη βασική θεραπευτική επιλογή. Ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας περιλαμβάνει, ανάλογα με την εκτίμηση του φυσικοθεραπευτή:

• Κρουστικά κύματα (ESWT / shockwave): Χρησιμοποιούνται συχνά σε χρόνιες περιπτώσεις και μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του πόνου χωρίς χειρουργική επέμβαση. Στο κέντρο μας εφαρμόζονται κρουστικά κύματα με το DolorClast.
• Θεραπευτικό laser (Summus / K-Laser): Μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του πόνου και του ερεθισμού και στη στήριξη της επούλωσης των μαλακών ιστών.
• Θεραπεία Tecar (WinBack Tecar): Μπορεί να συμβάλλει στη μείωση του πόνου και στην ταχύτερη επούλωση.
• Υπέρηχοι και ηλεκτροθεραπεία: Μπορούν να μειώσουν τον πόνο και τον ερεθισμό και να βελτιώσουν τη μικροκυκλοφορία στην περιοχή.
• Ασκήσεις και διατάσεις για την άκανθα πτέρνας: Στοχευμένες ασκήσεις διάτασης της πελματιαίας απονεύρωσης, του αχίλλειου τένοντα και της γαστροκνημίας, καθώς και ενδυνάμωσης των μυών του ποδιού.
• Manual therapy και κινητοποίηση: Βελτιώνουν την κινητικότητα της ποδοκνημικής και των αρθρώσεων.

Οι ασκήσεις γίνονται χωρίς να επιδεινώνεται ο πόνος. Ο φυσικοθεραπευτής ορίζει τη συχνότητα και την εξέλιξή τους.

• Διάταση πελματιαίας απονεύρωσης: Καθίστε και τοποθετήστε το πάσχον πόδι πάνω από το άλλο γόνατο. Τραβήξτε με το χέρι τα δάκτυλα του ποδιού προς τη μεριά της κνήμης, μέχρι να νιώσετε διάταση στο πέλμα. Κρατήστε 30 δευτερόλεπτα, 3 επαναλήψεις.
• Διάταση γαστροκνημίου σε τοίχο: Σταθείτε μπροστά από έναν τοίχο και κάντε ένα βήμα πίσω με το πάσχον πόδι, κρατώντας το γόνατο ίσιο και τη φτέρνα στο έδαφος. Κρατήστε 30 δευτερόλεπτα, 3 επαναλήψεις.

• Παγοθεραπεία: Εφαρμογή πάγου για 15 έως 20 λεπτά, 3 έως 4 φορές την ημέρα, για μείωση του πόνου και του ερεθισμού.
• Ανάπαυση και αλλαγή δραστηριοτήτων: Μείωση ή αποφυγή επιβαρυντικών δραστηριοτήτων (τρέξιμο, ορθοστασία σε σκληρές επιφάνειες).
• Κατάλληλα αθλητικά παπούτσια και πάτοι: Επιλογή παπουτσιών με καλή υποστήριξη καμάρας και απορρόφηση κραδασμών και, αν το κρίνει ο φυσικοθεραπευτής, χρήση ορθωτικών πάτων.
• Διατάσεις το πρωί: Πριν σηκωθείτε από το κρεβάτι, τραβήξτε τα δάκτυλα του ποδιού προς τα πάνω για 30 δευτερόλεπτα. Οι διατάσεις μπορούν να μειώσουν τον πρωινό πόνο.