Τενοντίτιδα Περονιαίων

Η τενοντίτιδα περονιαίων (peroneal tendonitis) είναι ο ερεθισμός και η φλεγμονή των περονιαίων τενόντων, που βρίσκονται στην εξωτερική πλευρά της ποδοκνημικής άρθρωσης, πίσω από την περόνη. Πρόκειται για τραυματισμό υπερβολικής χρήσης: οι τένοντες καταπονούνται επαναλαμβανόμενα, με αποτέλεσμα τον ερεθισμό και τη διόγκωσή τους.

Είναι ιδιαίτερα συχνή σε αθλητές και δρομείς, που εκτελούν επαναλαμβανόμενες κινήσεις με φόρτιση στην εξωτερική πλευρά του αστραγάλου και τριβή των τενόντων με τα γειτονικά οστά. Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, μπορεί να οδηγήσει σε χρόνιο πόνο, αστάθεια ή ρήξη τένοντα.

Η ποδοκνημική είναι μία από τις συχνότερες περιοχές συνδρόμων υπερβολικής χρήσης. Οι περονιαίοι τένοντες είναι μεταξύ των πιο συχνά προσβαλλόμενων δομών της, μαζί με τον αχίλλειο τένοντα και τον οπίσθιο κνημιαίο.

Οι δύο παθήσεις συχνά συγχέονται. Η τενοντοελυτρίτιδα περονιαίων (peroneal tenosynovitis) είναι φλεγμονή τόσο των τενόντων όσο και του κοινού τους ελύτρου, του συνδετικού ιστού που τους περιβάλλει. Τα συμπτώματα είναι παρόμοια, αλλά η τενοντοελυτρίτιδα εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα που εκτελούν επανειλημμένα την ίδια κίνηση της ποδοκνημικής (π.χ. μαραθωνοδρόμοι). Η διάκριση γίνεται με υπερηχογράφημα ή MRI και επηρεάζει το θεραπευτικό πρωτόκολλο.

Οι τρεις περονιαίοι μύες είναι:

• Μακρός περονιαίος: Ο πιο επιφανειακός μυς της εξωτερικής λογείας της κνήμης. Ξεκινά από την κεφαλή της περόνης, περνά πίσω από το έξω σφυρό και καταλήγει στο έσω σφηνοειδές οστό και στη βάση του 1ου μεταταρσίου.
• Βραχύς περονιαίος: Ξεκινά από τα κατώτερα 2/3 της περόνης, περνά πίσω από το έξω σφυρό και καταφύεται στη βάση του 5ου μεταταρσίου.
• Τρίτος περονιαίος: Βοηθητικός μυς, που υπάρχει στο 90% περίπου του πληθυσμού.

Οι τένοντες του μακρού και του βραχέος περονιαίου διατρέχουν από κοινού την περονιαία αύλακα, μέσα σε κοινό έλυτρο, και συγκρατούνται από τον άνω περονιαίο δεσμό. Οι περονιαίοι μύες εκτρέπουν το πόδι προς τα έξω, συμμετέχουν στην πελματιαία κάμψη και σταθεροποιούν την ποδοκνημική.

Ο πόνος στον μακρό περονιαίο μυ ή στην περόνη είναι τυπικό σύμπτωμα της πάθησης.

Εξωγενείς παράγοντες

• Απότομη αύξηση της έντασης ή του όγκου προπόνησης χωρίς σταδιακή προσαρμογή.
• Λανθασμένη τεχνική τρεξίματος ή άσκησης.
• Ακατάλληλα αθλητικά παπούτσια, μη υποστηρικτικά ή φθαρμένα.
• Τρέξιμο σε σκληρές ή ανώμαλες επιφάνειες (π.χ. trail running).
• Αθλήματα με πολλές πλάγιες κινήσεις και αλλαγές κατεύθυνσης (ποδόσφαιρο, μπάσκετ).
• Πατινάζ με παπούτσια που δεν εφαρμόζουν σταθερά.
• Σκι και snowboard, όπου ασκείται βίαιη τάση στον τένοντα.

Ενδογενείς παράγοντες (ανατομικοί και σωματικοί)

• Κοιλοποδία (υψηλή ποδική καμάρα) ή ραιβότητα της πτέρνας.
• Κακή ευθυγράμμιση του ποδιού.
• Ανισοσκελία.
• Χαλαρότητα των αρθρώσεων.
• Παχυσαρκία.
• Αστάθεια του αστραγάλου λόγω προηγούμενου διαστρέμματος: ο βραχύς περονιαίος υπερφορτώνεται για να αντισταθμίσει την αστάθεια.

Παθήσεις και φάρμακα

• Ρευματοειδής αρθρίτιδα, ουρική αρθρίτιδα, σακχαρώδης διαβήτης, σπονδυλίτιδα.
• Φάρμακα: στατίνες και φθοριοκινολόνες (σπάνια). Μη διακόψετε ποτέ φάρμακο χωρίς οδηγία του γιατρού σας.

Η τενοντίτιδα περονιαίων, ή περονιαία τενοντίτιδα, ή τενοντίτιδα στο κουτουπιέ όπως λέγεται συνήθως, εκδηλώνεται με τα παρακάτω συμπτώματα:

• Πόνος στην έξω πλευρά του αστραγάλου, πίσω και κάτω από το έξω σφυρό.
• Ευαισθησία στην ψηλάφηση κατά μήκος της πορείας των περονιαίων τενόντων.
• Οίδημα (πρήξιμο) ή πάχυνση πίσω από το έξω σφυρό.
• Αίσθηση «τριβής» ή «κλικ» κατά την κίνηση του ποδιού.
• Επιδείνωση με την όρθια στάση, το περπάτημα και την άσκηση.
• Πόνος κατά την κίνηση του ποδιού προς τα έξω ή κατά τη ραχιαία κάμψη, και πρήξιμο του ποδιού.

Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως σταδιακά, χωρίς ιστορικό οξέος τραυματισμού. Οι δρομείς αποστάσεων μπορεί να τα παρατηρήσουν ακόμη και μετά από ένα μόνο τρέξιμο μεγάλης απόστασης σε κεκλιμένη επιφάνεια.

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση;

Αν νιώσετε ξαφνικά αίσθηση «σκασίματος» στην έξω επιφάνεια του αστραγάλου, που μπορεί να υποδηλώνει υπεξάρθρημα ή εξάρθρημα των περονιαίων, ή αν δεν μπορείτε να πατήσετε το πόδι μετά από διάστρεμμα, ζητήστε ιατρική εκτίμηση.

Ο φυσικοθεραπευτής ή ο ιατρός αξιολογεί τα παρακάτω:

• Ιστορικό τραυματισμού και αθλητικής δραστηριότητας.
• Τοπική ευαισθησία στην ψηλάφηση πίσω από το έξω σφυρό.
• Κλινικές δοκιμασίες, όπως η εκτροπή του ποδιού με αντίσταση και η ραχιαία κάμψη, για τον έλεγχο της παρουσίας πόνου ή υπεξαρθρήματος των τενόντων.
• Αξιολόγηση της ευθυγράμμισης του ποδιού και της αστάθειας του αστραγάλου (κανόνες Ottawa, αν υπάρχει ιστορικό οξείας κάκωσης).

Απεικονιστικές εξετάσεις

• Υπερηχογράφημα: Συχνά η εξέταση πρώτης επιλογής, όταν δεν υπάρχει οξεία κάκωση. Αναδεικνύει τη διόγκωση και τη φλεγμονή των τενόντων.
• Ακτινογραφία: Για τον αποκλεισμό κατάγματος και την ανίχνευση επικουρικών οστών.
• Μαγνητική τομογραφία (MRI): Πραγματοποιείται όταν δεν υπάρξει βελτίωση με τη συντηρητική θεραπεία ή όταν συνυπάρχει οστεοχόνδρινη βλάβη του αστραγάλου.

Συντηρητική αντιμετώπιση (οξεία φάση)

• Ανάπαυση: Αποφυγή δραστηριοτήτων που επιδεινώνουν τα συμπτώματα.
• Κρυοθεραπεία: Εφαρμογή πάγου στην πάσχουσα περιοχή.
• Αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ): Για ανακούφιση του πόνου και του οιδήματος, μόνο με οδηγία του ιατρού.
• Ακινητοποίηση με νάρθηκα ή αφαιρούμενη μπότα ελεγχόμενου εύρους κίνησης, σε σοβαρότερες περιπτώσεις.
• Κατάλληλα υποδήματα με επαρκή πλευρική υποστήριξη ή ορθωτικά ένθετα.

Η φυσικοθεραπεία για την τενοντίτιδα περονιαίων αποτελεί βασικό παράγοντα ανάρρωσης. Στο κέντρο φυσικοθεραπείας i-physio εφαρμόζουμε εξατομικευμένα πρωτόκολλα με σύγχρονο εξοπλισμό, όπως:

• Κρουστικά κύματα (κρουστικός υπέρηχος): Στο κέντρο μας εφαρμόζονται κρουστικά κύματα με το Piezowave 2.0. Μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του πόνου και στη στήριξη της επούλωσης του τένοντα, ιδίως σε υποξείες και χρόνιες περιπτώσεις.
• Laser υψηλής έντασης (Hilterapia HIRO TT): Μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του πόνου και της φλεγμονής και στη βελτίωση της αιμάτωσης στην πάσχουσα περιοχή.
• Tecar / Winback Tecar: Χρησιμοποιούνται ραδιοσυχνότητες που μπορούν να βελτιώσουν την κυκλοφορία, να μειώσουν τη φλεγμονή και να στηρίξουν την αποκατάσταση.
• Διαμαγνητική αντλία: Μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του οιδήματος και στη βελτίωση της μικροκυκλοφορίας, ιδίως όταν συνυπάρχει οστικό οίδημα στον αστράγαλο.
• Κινησιοθεραπεία: Εξατομικευμένο πρόγραμμα ασκήσεων για την ανάκτηση του εύρους κίνησης, την ενδυνάμωση και την επιστροφή στην αθλητική δραστηριότητα.

Φάση 1: Ήπια κινητοποίηση (εβδομάδες 1-2)

Στόχος: διατήρηση της κυκλοφορίας, αποφυγή ατροφίας, μείωση του πόνου.

• Κυκλικές κινήσεις ποδοκνημικής (ankle circles): Σε καθιστή ή ξαπλωτή θέση, κάντε κυκλικές κινήσεις με το πόδι. 10 επαναλήψεις × 3 σετ, 2 έως 3 φορές την ημέρα. Βελτιώνει την κυκλοφορία χωρίς φόρτιση.
• Ραχιαία και πελματιαία κάμψη με λάστιχο: Τοποθετήστε το λάστιχο γύρω από το μπροστινό μέρος του πέλματος και κάντε κίνηση με ήπια αντίσταση. 15 επαναλήψεις × 3 σετ. Αποφύγετε τον πόνο.

Φάση 2: Ενδυνάμωση περονιαίων (εβδομάδες 2-6)

Στόχος: ενίσχυση των περονιαίων μυών και σταθεροποίηση του αστραγάλου.

• Εκτροπή ποδοκνημικής με λάστιχο (eversion with band): Καθίστε με το λάστιχο γύρω από το πέλμα, δεμένο σε σταθερό σημείο. Κάντε ήπια κίνηση προς τα έξω (εκτροπή) και κρατήστε 2 δευτερόλεπτα. 15 επαναλήψεις × 3 σετ. Είναι από τις πιο εξειδικευμένες ασκήσεις για τους περονιαίους μύες.
• Ισορροπία στο ένα πόδι (single leg stance): Σταθείτε στο πάσχον πόδι και αυξάνετε σταδιακά τον χρόνο. 3 × 30 δευτερόλεπτα. Προχωρημένη εκδοχή: σε μαξιλάρι ισορροπίας.
• Ανύψωση φτέρνας στο ένα πόδι (single leg calf raise): Σταθείτε στο άκρο ενός σκαλοπατιού και ανεβείτε αργά στις μύτες (3 δευτερόλεπτα). 3 × 15 επαναλήψεις. Η εκκεντρική εκτέλεση (αργό κατέβασμα) αποτελεί ισχυρό ερέθισμα για την ενίσχυση του τένοντα.
• Πλάγια βήματα με λάστιχο (lateral band walks): Με το λάστιχο γύρω από τους αστραγάλους, κάντε πλάγια βήματα. 3 × 15 βήματα προς κάθε κατεύθυνση. Ενεργοποιεί τους περονιαίους και τους γλουτιαίους.

Φάση 3: Λειτουργική αποκατάσταση και επιστροφή στο άθλημα (εβδομάδες 6+)

Στόχος: επιστροφή στην αθλητική δραστηριότητα και πρόληψη υποτροπής.

• Ασκήσεις ισορροπίας σε ασταθή επιφάνεια (bosu, balance board): βελτιώνουν την ιδιοδεκτικότητα.
• Άλματα ελεγχόμενης προσγείωσης (hop and land): σταδιακά.
• Εκκεντρικές ασκήσεις περονιαίων με προοδευτική επιβάρυνση.
• Προοδευτικό τρέξιμο: ξεκινά από βάδισμα και αυξάνεται πρώτα η απόσταση και μετά η ταχύτητα.
• Τεχνική τρεξίματος: διόρθωση λανθασμένης πρόσπτωσης του πέλματος.

Αν κατά τις ασκήσεις ο πόνος επιδεινώνεται ή δεν υποχωρεί μέσα σε 24 ώρες, μειώστε το φορτίο και ενημερώστε τον φυσικοθεραπευτή.

Το πρόγραμμα ασκήσεων για τενοντίτιδα ποδιού ή αστραγάλου διαφέρει ανάλογα με τη συγκεκριμένη θέση και τη σοβαρότητα. Το i-physio παρέχει εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Ο χρόνος αποκατάστασης εξαρτάται από τη σοβαρότητα. Οι παρακάτω διάρκειες είναι ενδεικτικές:

• Ήπιες, πρόσφατες περιπτώσεις: Συνήθως 4 έως 6 εβδομάδες.
• Μέτριες ή χρόνιες περιπτώσεις: 2 έως 4 μήνες.
• Σοβαρές τενοντοπάθειες ή συνοδός ρήξη: 4 έως 6 μήνες ή και περισσότερο.

Η έγκαιρη έναρξη φυσικοθεραπείας και η αποφυγή πρόωρης επιστροφής στο άθλημα μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο να γίνει η πάθηση χρόνια. Ο φυσικοθεραπευτής μπορεί επίσης να εκπαιδεύσει τον ασθενή ώστε να αποφεύγει δραστηριότητες που επιβαρύνουν την κατάσταση και να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπής.

• Προοδευτική αύξηση της έντασης της προπόνησης, με κανόνα περίπου 10% την εβδομάδα.
• Σωστά και κατάλληλα υποδήματα με επαρκή πλευρική στήριξη.
• Ενδυνάμωση των περονιαίων ως μέρος κάθε προγράμματος άσκησης.
• Αποφυγή ανώμαλων εδαφών ή κεκλιμένων επιφανειών στα πρώτα στάδια.
• Έγκαιρη αντιμετώπιση του διαστρέμματος αστραγάλου: η χρόνια αστάθεια προδιαθέτει σε τενοντίτιδα.
• Αξιολόγηση της εμβιομηχανικής του τρεξίματος, για τη διόρθωση λανθασμένης τεχνικής.

Στο κέντρο φυσικοθεραπείας i-physio διαθέτουμε εξειδικευμένο εξοπλισμό και εμπειρία στην αντιμετώπιση της τενοντίτιδας του ποδιού και του αστραγάλου. Συνδυάζουμε σύγχρονα μέσα φυσικοθεραπείας, εξατομικευμένη κινησιοθεραπεία και αξιολόγηση της κίνησης, για να επιστρέψετε με ασφάλεια στις δραστηριότητές σας.