Εκτινασσόμενος Δάκτυλος (Trigger Finger)

Ο εκτινασσόμενος δάκτυλος, γνωστός διεθνώς και ως trigger finger, είναι μια συχνή πάθηση που επηρεάζει τους καμπτήρες τένοντες των δακτύλων του χεριού. Στην ιατρική βιβλιογραφία αναφέρεται επίσης ως στενωτική τενοντοελυτρίτιδα ή δάχτυλο δίκην σκανδάλης, ονομασία που περιγράφει επακριβώς αυτό που βιώνει ο ασθενής: το δάκτυλο «κολλάει» σε κάμψη και, όταν ξεμπλοκάρει, εκτινάσσεται απότομα προς τα εμπρός σαν σκανδάλη όπλου.

Η πάθηση μπορεί να αφορά οποιοδήποτε δάκτυλο. Συχνότερα εμπλέκονται ο αντίχειρας, ο παράμεσος και ο μέσος. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εκδηλωθεί ταυτόχρονα σε περισσότερα από ένα δάκτυλα.

Για να κατανοήσουμε τον εκτινασσόμενο δάκτυλο, χρειάζεται μια σύντομη ανατομική εξήγηση. Σε κάθε δάκτυλο, εκτός από τον αντίχειρα, εκτείνονται δύο καμπτήρες τένοντες (ο επιπολής και ο εν τω βάθει), ενώ ο αντίχειρας έχει έναν. Οι τένοντες ολισθαίνουν μέσα από ένα οστεοϊνώδες κανάλι, το τενόντιο έλυτρο. Αυτό το «τούνελ» διατηρεί τον τένοντα κοντά στο οστό και επιτρέπει την ομαλή κίνηση.

Το πρώτο τμήμα του ελύτρου, γνωστό ως Α1 έλυτρο ή A1 pulley, τείνει να παχαίνει με την πάροδο του χρόνου ή λόγω φλεγμονής. Η πάχυνση αυτή στενεύει τον διαθέσιμο χώρο, δημιουργεί τριβή στον τένοντα και οδηγεί σε τοπική φλεγμονή και οίδημα. 

Ως αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας, ο τένοντας «κολλάει» καθώς περνά από το έλυτρο. Η κάμψη γίνεται ομαλά, αλλά η έκταση δυσκολεύεται και, όταν ο τένοντας ελευθερωθεί, το δάκτυλο εκτινάσσεται ξαφνικά. Σε βαριές περιπτώσεις που αφήνονται χωρίς αντιμετώπιση, το δάχτυλο μπορεί να παραμείνει κλειδωμένο σε κάμψη για ώρες ή και μέρες.

Η αιτιολογία δεν είναι πάντα αποτέλεσμα ενός μόνο παράγοντα. Συχνά συμβάλλουν περισσότεροι παράγοντες, όπως:

• Επαγγελματική και καθημερινή καταπόνηση. Επαναλαμβανόμενες κινήσεις πιασίματος ή σφιξίματος, όπως σε χειρώνακτες εργαζόμενους, μουσικούς, δακτυλογράφους, χρήστες υπολογιστή ή παίκτες βιντεοπαιχνιδιών, μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης.
• Συστηματικές παθήσεις. Ο εκτινασσόμενος δάκτυλος μπορεί να συνδέεται με σακχαρώδη διαβήτη, ρευματοειδή αρθρίτιδα, ουρική αρθρίτιδα και παθήσεις του θυρεοειδούς.
• Φύλο και ηλικία. Εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες ηλικίας 40 έως 60 ετών. Η πάθηση μπορεί, ωστόσο, να αφορά οποιονδήποτε.
• Συνύπαρξη με άλλες παθήσεις χεριού. Δεν είναι σπάνιο ο εκτινασσόμενος δάκτυλος να συνυπάρχει με το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, την τενοντίτιδα de Quervain ή τη νόσο Dupuytren, παθήσεις που αφορούν κι αυτές τους τένοντες και τα έλυτρά τους.
• Εγκυμοσύνη. Η αυξημένη κατακράτηση υγρών κατά τη διάρκεια της κύησης μπορεί να προκαλέσει πρήξιμο που φτάνει και στα τενόντια έλυτρα. Σε πολλές περιπτώσεις η πάθηση υποχωρεί μετά τον τοκετό.
• Εκ γενετής (συγγενής) εκτινασσόμενος αντίχειρας. Πρόκειται για ξεχωριστή κλινική οντότητα που αφορά αποκλειστικά τον αντίχειρα βρεφών. Εκδηλώνεται ως αδυναμία έκτασης του αντίχειρα και σε ορισμένα βρέφη υποχωρεί αυθόρμητα. Αν επιμείνει, η αντιμετώπιση ανήκει στον παιδιατρικό ορθοπεδικό ή τον χειρουργό χεριού.

Τα συμπτώματα του εκτινασσόμενου δακτύλου αναπτύσσονται σταδιακά και συνήθως είναι εντονότερα τις πρωινές ώρες:

• Αρχικό στάδιο. Ευαισθησία στη βάση του δακτύλου, στην παλαμιαία πλευρά. Μπορεί να ψηλαφηθεί ένα μικρό οζίδιο: αυτό είναι η διογκωμένη περιοχή του τένοντα.
• Ενδιάμεσο στάδιο. Αίσθημα εμπλοκής κατά την κίνηση, «κλικ» ή «κρακ» κατά τη διάρκεια της έκτασης, οίδημα (πρήξιμο) στο δάκτυλο, δυσκολία σε πλήρη έκταση ή κάμψη.
• Προχωρημένο στάδιο. Το δάκτυλο «κλειδώνει» σε θέση κάμψης και χρειάζεται εξωτερική βοήθεια (ή χειρισμός από ειδικό) για να αποδεσμευτεί. Ο πόνος επεκτείνεται στην παλάμη και κατά μήκος του δακτύλου.

Αν το πρήξιμο αυξάνεται γρήγορα και συνοδεύεται από έντονη ερυθρότητα, θερμότητα, πυρετό ή μούδιασμα στο δάκτυλο, απευθυνθείτε άμεσα σε γιατρό, γιατί μπορεί να υποδηλώνουν λοίμωξη ή νευρολογική βλάβη.

Η διάγνωση είναι κυρίως κλινική. Ο φυσικοθεραπευτής ή ο ιατρός λαμβάνει αναλυτικό ιστορικό και εξετάζει το χέρι σας, αναζητώντας το χαρακτηριστικό τίναγμα κατά την ενεργητική έκταση και το ψηλαφητό οζίδιο στη βάση του δακτύλου. 

Δεν χρειάζονται εργαστηριακές εξετάσεις ή ακτινογραφίες για τη διάγνωση, εκτός αν υπάρχει υποψία συνοδού πάθησης που πρέπει να αποκλειστεί.

Η φυσικοθεραπεία αποτελεί βασικό μέρος της συντηρητικής αντιμετώπισης και, ιδίως στα αρχικά και ενδιάμεσα στάδια, μπορεί να αρκεί, συχνά σε συνδυασμό με νάρθηκα. Στόχος είναι να μειωθεί η φλεγμονή στο τενόντιο έλυτρο, να αποκατασταθεί η ομαλή ολίσθηση του τένοντα και να αποφευχθεί η υποτροπή.

Το πρόγραμμα φυσικοθεραπείας για τον εκτινασσόμενο δάκτυλο περιλαμβάνει, ανάλογα με το στάδιο και τον ασθενή:

• Κινητοποίηση και χαλάρωση τένοντα. Ο φυσικοθεραπευτής εφαρμόζει ειδικές τεχνικές για να βελτιώσει την ολίσθηση του τένοντα μέσα από το A1 έλυτρο, είτε με χειρισμούς manual therapy είτε μέσω καθοδηγούμενης ενεργητικής κίνησης.
• Φυσικά μέσα. Χρησιμοποιούνται θεραπευτικά μέσα που βοηθούν στη μείωση του πόνου και της φλεγμονής, όπως υπέρηχος, laser, ιοντοφόρεση ή θεραπεία με διαμαγνητική αντλία, ανάλογα με την εκτίμηση του φυσικοθεραπευτή.
• Νάρθηκας. Ο νυκτερινός νάρθηκας (splint) ακινητοποιεί το δάχτυλο σε θέση ελαφράς έκτασης, αποτρέπει το «κλείδωμα» κατά τη διάρκεια του ύπνου και ανακουφίζει τη μηχανική φόρτιση του τένοντα. Είναι ιδίως χρήσιμος τις πρώτες εβδομάδες.
• Τροποποίηση δραστηριότητας. Εντοπίζονται οι χειρονομίες και οι δραστηριότητες που επιβαρύνουν τον τένοντα (επαναλαμβανόμενο σφίξιμο, παρατεταμένη χρήση πληκτρολογίου κ.ά.) και διαμορφώνεται ένα σχέδιο σταδιακής επαναφοράς.

Οι ασκήσεις για τον εκτινασσόμενο δάκτυλο εφαρμόζονται πάντα υπό την καθοδήγηση φυσικοθεραπευτή, ο οποίος προσαρμόζει την ένταση και τον τύπο ανάλογα με το στάδιο της πάθησης. Στόχος είναι η βελτίωση του εύρους κίνησης, η χαλάρωση του ελύτρου και η ενδυνάμωση, χωρίς να επιβαρυνθεί ο φλεγμαίνων τένοντας.

Μερικές από τις πιο συχνές ασκήσεις που χρησιμοποιούνται:

• Παθητικές διατάσεις δακτύλου. Με το αντίθετο χέρι, φέρτε ήπια το προσβεβλημένο δάκτυλο σε πλήρη έκταση και κρατήστε το 15 έως 20 δευτερόλεπτα. Επαναλάβετε 5 έως 10 φορές, 2 έως 3 φορές την ημέρα.
• Κάμψη της τελικής φάλαγγας. Κρατήστε με το άλλο χέρι τις δύο πρώτες φάλαγγες του δακτύλου τεντωμένες και λυγίστε αργά μόνο το άκρο του δακτύλου. Η κίνηση αυτή εργάζεται τον εν τω βάθει καμπτήρα με ελάχιστη φόρτιση. Επαναλάβετε 10 φορές, 2 φορές την ημέρα.
• Ελεγχόμενη πλήρης κάμψη-έκταση. Αργές, πλήρεις κινήσεις κάμψης-έκτασης όλων των δακτύλων, χωρίς εκτίναξη. Βοηθούν στη διατήρηση της ολίσθησης του τένοντα μέσα στο έλυτρο.
• Διατάσεις καρπού. Η ήπια, παθητική έκταση του καρπού διατηρεί την ευελιξία των καμπτήρων τενόντων του χεριού. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη πριν από δραστηριότητες που καταπονούν το χέρι.

Αν κατά τις ασκήσεις προκληθεί έντονος πόνος ή εντεινόμενη εμπλοκή, διακόψτε και ενημερώστε τον φυσικοθεραπευτή σας. Η άσκηση στη λάθος φάση ή με λάθος ένταση μπορεί να επιδεινώσει τη φλεγμονή.

Η χειρουργική αντιμετώπιση εξετάζεται όταν:

• Η συντηρητική θεραπεία (φυσικοθεραπεία, νάρθηκας, κορτιζόνη) δεν αποδίδει σε εύλογο χρονικό διάστημα, όπως το κρίνει ο ιατρός.
• Το δάκτυλο παραμένει κλειδωμένο σε κάμψη.
• Οι υποτροπές είναι συχνές και επίπονες.

Μετά τη χειρουργική αποσυμπίεση, η φυσικοθεραπεία παίζει βασικό ρόλο στην αποκατάσταση. Στόχος είναι να αποφευχθεί η δημιουργία ουλώδους ιστού γύρω από τον τένοντα και να αποκατασταθεί πλήρες εύρος κίνησης. Το πρόγραμμα ξεκινά συνήθως λίγες ημέρες μετά την επέμβαση, σύμφωνα με τις οδηγίες του χειρουργού και περιλαμβάνει ήπιες ασκήσεις, κινητοποίηση ουλής και σταδιακή λειτουργική επαναφορά.

Στο i-physio αντιμετωπίζουμε τον εκτινασσόμενο δάκτυλο με εξατομικευμένο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας, από την αρχική εκτίμηση μέχρι την πλήρη αποκατάσταση. Η προσέγγισή μας συνδυάζει κλινική αξιολόγηση της κινητικότητας του τένοντα, στοχευμένη χειροπρακτική κινητοποίηση, σύγχρονα φυσικά μέσα και καθοδηγούμενο πρόγραμμα ασκήσεων που μπορείτε να συνεχίζετε και στο σπίτι.

Είτε βρίσκεστε στο αρχικό στάδιο της πάθησης, είτε αντιμετωπίζετε ήδη κλείδωμα του δακτύλου, είτε χρειάζεστε αποκατάσταση μετά από χειρουργική επέμβαση, η ομάδα του κέντρου φυσικοθεραπείας  i-physio θα σχεδιάσει το πρόγραμμα που ταιριάζει ακριβώς στη δική σας περίπτωση.