Επικονδυλίτιδα έξω

Η έξω επικονδυλίτιδα, γνωστή και ως αγκώνας του τενίστα (tennis elbow), είναι μια πάθηση του τένοντα που συνδέει τους μυς του αντιβραχίου με την εξωτερική πλευρά του αγκώνα. Συνήθως προκαλεί πόνο στο εξωτερικό σημείο του αγκώνα, που μπορεί να επιδεινώνεται όταν πιάνετε, σηκώνετε ή στρέφετε κάτι με το χέρι.

Παρά το όνομά της, πολλοί άνθρωποι που υποφέρουν από αυτή, δεν παίζουν τένις. Εμφανίζεται συχνότερα ανάμεσα στα 30 και τα 50 έτη, σε όσους κάνουν επαναλαμβανόμενες κινήσεις του χεριού και του καρπού, στη δουλειά, στο γυμναστήριο ή στο σπίτι.

Συνήθως αντιμετωπίζεται με προοδευτική άσκηση, διαχείριση του φορτίου και στοχευμένη φυσικοθεραπεία, όμως ο τένοντας μπορεί να χρειαστεί αρκετό χρόνο για να ανακάμψει.

Ο επικόνδυλος είναι η οστική προεξοχή στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα, εκεί όπου προσφύονται οι τένοντες των μυών που τεντώνουν τον καρπό και τα δάχτυλα.

Στην έξω επικονδυλίτιδα, ο τένοντας που επιβαρύνεται συχνότερα ανήκει στον βραχύ κερκιδικό εκτείνοντα μυ του καρπού. Όταν δέχεται επαναλαμβανόμενο φορτίο χωρίς να προλάβει να προσαρμοστεί, ο τένοντας μπορεί να αλλάξει δομή και να γίνει ευαίσθητος στον πόνο.

Ο όρος «επικονδυλίτιδα» παραπέμπει σε φλεγμονή, όμως συχνά υπάρχουν εκφυλιστικές αλλαγές στον τένοντα και όχι μόνο φλεγμονή. Γι’ αυτό χρησιμοποιείται όλο και συχνότερα ο όρος τενοντοπάθεια του έξω επικονδύλου.

Η διάκριση μπορεί να έχει πρακτική σημασία, καθώς οι οδηγίες προτείνουν συνήθως προοδευτική φόρτιση αντί για παρατεταμένη ανάπαυση.

Το συνηθέστερο σύμπτωμα είναι ο πόνος στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα, πάνω από το οστικό σημείο που ψηλαφάται. Συχνά περιγράφεται ως οξύς ή καυστικός και μπορεί να εκτείνεται προς το αντιβράχιο και τον καρπό.

Ο πόνος μπορεί να εντείνεται σε κινήσεις που απαιτούν λαβή ή έκταση του καρπού: όταν γυρίζετε το πόμολο μιας πόρτας, ανοίγετε ένα βάζο, σφίγγετε το χέρι κάποιου, σηκώνετε μια κανάτα ή πληκτρολογείτε και χρησιμοποιείτε το ποντίκι για ώρες. 

Η λαβή μπορεί να φαίνεται πιο αδύναμη, ακόμα και όταν δεν καταβάλετε μεγάλη δύναμη, και η περιοχή μπορεί να είναι ευαίσθητη στην πίεση. 

Σε ορισμένους ανθρώπους ο πόνος είναι αισθητός και τη νύχτα, σε συνδυασμό με αίσθημα δυσκαμψίας. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως σταδιακά.

Η έξω επικονδυλίτιδα προκύπτει όταν ο τένοντας δέχεται περισσότερο φορτίο από όσο αντέχει εκείνη τη στιγμή. Συνήθως δεν ευθύνεται ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά η συσσώρευση επαναλαμβανόμενων κινήσεων όπως πληκτρολόγηση και χρήση ποντικιού, βάψιμο, χρήση εργαλείων όπως κατσαβίδι ή σφυρί, ανύψωση βαρών ή αθλήματα με ρακέτα. 

Ο κίνδυνος μπορεί να αυξάνεται όταν η δραστηριότητα ξεκινά ξαφνικά ή η ένταση ανεβαίνει απότομα, χωρίς τον απαραίτητο χρόνο προσαρμογής.

Στην πάθηση συμβάλλουν και παράγοντες που δεν βρίσκονται στον αγκώνα. Η αδυναμία στους μυς του ώμου και της ωμοπλάτης, η περιορισμένη κινητικότητα του αυχένα και της θωρακικής μοίρας ή μια λανθασμένη τεχνική μπορεί να επιβαρύνουν τον αγκώνα και τον καρπό με φορτίο που κανονικά μοιράζεται σε ολόκληρο το άνω μέρος του σώματος. Γι’ αυτό η αξιολόγησή μας δεν σταματά στον αγκώνα.

Ο κίνδυνος φαίνεται να αυξάνεται σε άτομα άνω των 40 ετών, σε όσους σηκώνουν συχνά βάρη ή κάνουν χειρωνακτική εργασία και σε όσους καπνίζουν ή έχουν αυξημένο σωματικό βάρος. Η καθιστική ζωή, ο κακός ύπνος και το έντονο στρες αναφέρονται επίσης ως παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του τένοντα. Αν ο πόνος στον αγκώνα συνοδεύεται από πόνο ή μούδιασμα που ξεκινά από τον αυχένα, εξετάζουμε και την αυχενική μοίρα.

Η διάγνωση της έξω επικονδυλίτιδας βασίζεται κυρίως στην κλινική εξέταση. Ο φυσικοθεραπευτής ξεκινά με το ιστορικό του ασθενούς. Ακολουθεί η εξέταση του σημείου με ψηλάφηση και δοκιμασίες που αναπαράγουν τον πόνο, όπως η έκταση του καρπού ή του μεσαίου δακτύλου ενάντια σε αντίσταση, καθώς και δοκιμασίες λαβής.

Μετράμε επίσης τη δύναμη λαβής χωρίς πόνο, δηλαδή το φορτίο που αντέχετε πριν εμφανιστεί ο πόνος, γιατί μπορεί να είναι χρήσιμος δείκτης για να παρακολουθούμε την πρόοδο από συνεδρία σε συνεδρία. 

Ελέγχουμε την κινητικότητα του αγκώνα και του καρπού και, όταν χρειάζεται, τον αυχένα, τον ώμο και τα νεύρα του χεριού, ώστε να ξεχωρίσουμε την έξω επικονδυλίτιδα από άλλες αιτίες πόνου στον αγκώνα, όπως η πίεση ενός νεύρου ή πόνος που πηγάζει από τον αυχένα.

Αν η εικόνα δεν είναι η τυπική ή υπάρχουν ενδείξεις άλλης αιτίας, σας παραπέμπουμε για περαιτέρω εξετάσεις πριν συνεχίσουμε τη θεραπεία.

Η άσκηση αποτελεί βασικό μέρος της θεραπείας επικονδυλίτιδας, καθώς γνωρίζουμε πως οι ενεργητικές προσεγγίσεις μπορεί να έχουν καλύτερα αποτελέσματα.

Έτσι χτίζουμε ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα με εκπαίδευση, χειροθεραπεία και όταν χρειάζεται, φυσικά μέσα για τον έλεγχο του πόνου. Ο στόχος δεν είναι να σταματήσετε κάθε κίνηση, αλλά να εντοπίσουμε το φορτίο εκείνο που ο τένοντας αντέχει και να το αυξήσουμε σταδιακά.

Εκπαίδευση και διαχείριση του φορτίου

Ξεκινώντας εντοπίζοντας ποιες κινήσεις στη δουλειά ή στο άθλημα επιβαρύνουν τον τένοντα και πώς μπορούν να τροποποιηθούν: το μέγεθος της λαβής, η θέση του καρπού, ο τρόπος που σηκώνετε αντικείμενα, τα διαλείμματα. 

Εξηγούμε γιατί ο τένοντας συνήθως ανταποκρίνεται περισσότερο σε προοδευτική φόρτιση παρά σε πλήρη ανάπαυση, ώστε να γνωρίζετε τι μπορεί να νιώσετε κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Προοδευτική άσκηση στο γυμναστήριο αποκατάστασης

Η άσκηση ξεκινά συνήθως με ισομετρικές συσπάσεις, που μπορεί να βοηθούν στον έλεγχο του πόνου, και προχωρά σε ενδυνάμωση με λάστιχα και βάρη, με αργές κινήσεις του καρπού και του αντιβραχίου. 

Καμία μορφή άσκησης δεν ταιριάζει σε όλους, γι’ αυτό επιλέγουμε αυτήν που αντέχετε και μπορείτε να ακολουθήσετε. 

Σε επόμενο στάδιο ενδυναμώνουμε τον ώμο και την ωμοπλάτη και κάνουμε λειτουργική προπόνηση με βάση τις κινήσεις που κάνετε στην καθημερινότητά σας. Οι συνεδρίες πραγματοποιούνται στο γυμναστήριο αποκατάστασης του κέντρου μας.

Χειροθεραπεία

Για να μειώσουμε τον πόνο και να διευκολύνουμε την άσκηση, χρησιμοποιούμε τεχνικές manual therapy, όπως η μέθοδος Mulligan (κινητοποίηση του αγκώνα με κίνηση), η θεραπεία trigger points στους μυς του αντιβραχίου και η τεχνική Ergon για τους μαλακούς ιστούς. Όταν υπάρχουν ενδείξεις από τον αυχένα ή τον θώρακα, εφαρμόζουμε κινητοποίηση και σε αυτές τις περιοχές.

Φυσικά μέσα και εξοπλισμός

Ως συμπλήρωμα, και όχι ως υποκατάστατο της άσκησης, χρησιμοποιούμε εξοπλισμό που βοηθά στον έλεγχο του πόνου. 

Για τον επίμονο πόνο του τένοντα εφαρμόζουμε κρουστικό υπέρηχο με το Piezowave 2.0, ενώ η θεραπεία TECAR και το laser υψηλής έντασης HIRO TT χρησιμοποιούνται για τη μείωση του πόνου και της μυϊκής τάσης. 

Το TENS μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση και στις περιόδους όξυνσης, η εφαρμογή κρυοθεραπείας με το σύστημα Game Ready μπορεί να ηρεμήσει την περιοχή. 

Η επιλογή και ο συνδυασμός εξαρτώνται από τη φάση του προβλήματος και από το πώς ανταποκρίνεται ο ασθενής, ενώ τα αποτελέσματα μπορεί να διαφέρουν μεταξύ των ασθενών.

Οι οδηγίες που ακολουθούν είναι γενικές και δεν υποκαθιστούν την εξατομικευμένη αξιολόγηση. Μια ανεκτή ενόχληση κατά την άσκηση μπορεί να είναι αποδεκτή, αλλά αν μια κίνηση επαναφέρει ή επιδεινώνει τον πόνο, αποφύγετε την.

Ισομετρική έκταση του καρπού

Καθίστε με τον αγκώνα λυγισμένο και το αντιβράχιο στηριγμένο σε ένα τραπέζι, με την παλάμη προς τα κάτω. Με το άλλο χέρι πιέστε την ραχιαία επιφάνεια του χεριού προς τα κάτω και προσπαθήστε να την ανασηκώσετε, χωρίς να κινηθεί ο καρπός. 

Κρατήστε τη σύσπαση έως 60 δευτερόλεπτα, με πίεση που σας επιτρέπει ο πόνος, και επαναλάβετε πέντε φορές, μία φορά την ημέρα.

Αργή ενδυνάμωση με λάστιχα ή μικρό βάρος

Όταν η ισομετρική άσκηση γίνεται άνετα, προχωρήστε σε αργές κινήσεις του καρπού προς τα πάνω και προς τα κάτω, με λάστιχα ή μικρό βάρος, ελέγχοντας και την κάθοδο. Το φορτίο, οι επαναλήψεις και η εξέλιξη ορίζονται μαζί με τον φυσικοθεραπευτή, γιατί εξαρτώνται από το πόσο ευερέθιστος είναι ο τένοντας.

Αλλαγές στην καθημερινότητα

Συνήθως δεν χρειάζεται να σταματήσετε όλες τις δραστηριότητες, αλλά να τροποποιήσετε αυτές που προκαλούν πόνο. Σηκώστε αντικείμενα με την παλάμη προς τα πάνω και τον αγκώνα λυγισμένο, χρησιμοποιήστε και τα δύο χέρια για βαριά εργαλεία, αποφύγετε να κρατάτε βάρος με τεντωμένο αγκώνα, να αλλάζετε συχνά τη λαβή και κάντε διαλείμματα στις επαναλαμβανόμενες εργασίες, όπως η πληκτρολόγηση. 

Στις περιόδους όξυνσης, ο πάγος, με ένα ύφασμα ανάμεσα στο δέρμα και τον πάγο, μπορεί να ανακουφίσει προσωρινά τον πόνο.

Αν ο τένοντας επαναφορτιστεί πριν επουλωθεί, ο πόνος μπορεί να επανέλθει. Αύξηστε τη δραστηριότητα σταδιακά, κάντε ένα καλό ζέσταμα πριν την άθληση ή την έντονη εργασία, κρατήστε δυνατούς τους μυς του αντιβραχίου, του ώμου και της ωμοπλάτης και ελέγξτε το μέγεθος της λαβής και την τεχνική σας. 

Στο τένις, για παράδειγμα, το backhand με δύο χέρια μπορεί να μειώνει το φορτίο στον αγκώνα. Ο καλός ύπνος και η γενική φυσική κατάσταση μπορεί να βοηθούν επίσης τον τένοντα να αντέξει.

Η διάρκεια διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και εξαρτάται από την αιτία, από το πόσο καιρό υπάρχει ο πόνος, από την κατάσταση του τένοντα και από το αν μπορείτε να τροποποιήσετε τις δραστηριότητες που τον επιβαρύνουν. 

Ενδεικτικά, χρειάζονται τουλάχιστον 12 εβδομάδες προοδευτικής φόρτισης, ενώ η πλήρης ανάρρωση μπορεί να διαρκέσει περίπου έξι μήνες. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί περισσότερος χρόνος, έως και 18 μήνες.

Στο πρώτο στάδιο στόχος είναι να ηρεμήσει ο πόνος και να μάθετε ποιες κινήσεις να τροποποιήσετε, με ισομετρικές ασκήσεις και, όπου χρειάζεται, χειροθεραπεία και φυσικά μέσα. 

Στο δεύτερο στάδιο αυξάνουμε σταδιακά το φορτίο με ενδυνάμωση του αντιβραχίου και του καρπού και προσθέτουμε άσκηση για τον ώμο και την ωμοπλάτη. 

Στο τρίτο στάδιο επιστρέφετε σταδιακά στις δραστηριότητες σας με λειτουργική προπόνηση, και συνεχίζετε ένα απλό πρόγραμμα συντήρησης, που μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο υποτροπής.

Οι φυσικοθεραπευτές του i-physio αξιολογούν τον αγκώνα, τον καρπό και τον αυχένα και σχεδιάζουν ένα πρόγραμμα προσαρμοσμένο στη δουλειά και στις δραστηριότητές σας. Κλείστε ένα ραντεβού σήμερα για μία εξατομικευμένη αξιολόγηση.